Cứ sau một mùa lễ hội, đình đám, Giáng Sinh, Tết Tây Tết ta là số bịnh nhân về đường tiêu hóa lại gia tăng khủng khiếp. Người than ăn không tiêu, kẻ than đau bụng, ngăn ngực, buồn nôn, ợ chua mà không ói. Có người lo ngại, chạy chữa. Cũng có người khinh thường cho tại ăn nhiều dầu mỡ nó vậy, cử kiêng rồi nó hết. Chính vì vậy lâu ngày chày tháng nó trở thành viêm, lở loét rồi ung thư.
Mặc dầu mình có chổng cẳng lên trời đầu đội đất đi nữa mà nuốt đồ ăn, nó cũng vào bao tử như thường. Tại vì chỗ thực quản nối liền với bao tử có cái vòng thắt để chận không cho đồ ăn từ bao tử trào ra. Đó là vòng thắt Barret.
Tuy nhiên, khi vòng hở đồ ăn thức uống có thể lộn trào từ bao tử lên thực quản (gastro-oesophageal reflux disease, GORD), làm nó bị viêm. Hễ bị viêm nó gây "chứng ợ nóng" (Heartburn).
Hội chứng này không hề do di truyền. Người lớn hay con nít, trai gái gì cũng có thể bị bịnh này cả. Trẻ sơ sinh, trẻ con mắc phải nó sẽ èo uột chậm lớn.
Muốn tỏ ra là đồ ăn ngon, người Tây hay vét sạch đĩa, còn người Ấn Độ thì hay ợ cho kêu... Xin đừng bắt chước, sẽ bị chê là chết đói, thiếu giáo dục đấy!

Hội chứng ợ nóng (heartburn) là gì?
Sau khi ăn xong hay về đêm, mà hay ợ hay nôn ói mà không ra. Việc này thường xảy ra là do các dịch từ bao tử, vị toan, pepsin acid, bile acid từ bao tử lộn trào lên thực quản, vì áp lực từ lồng ngực do thoát vị hoành cách mô (Hiatus hernia), làm một phần của bao tử nằm trong lồng ngực, hay từ bụng phệ của mấy anh phì lủ, hay các bà có thai.

Lâm sàng chứng bao tử thực quản lộn trào
Khi thực quản bị viêm, bịnh nhân sẽ cảm thấy:
Đau khi nuốt đồ ăn;
Đau vùng ức;
Đau, ợ nóng chạy từ sau xương ức lên tới cổ, có khi nếm vị chua chua hay đăng đắng (Chính vì vậy người ta hiểu lầm là bịnh đau tim). Đây là heartburn không phải đau tim;
ợ, nôn ọc ói, xuất huyết;
Ho kinh niên, cuống phổi co thắt.

Tại sao bị bịnh này?
Thực quản bị viêm khi màng nhầy tàn phá bởi:
Đồ ăn thức uống có chứa acid như dấm, chanh, gia vị;
Đồ ăn nhiều dầu mỡ;
Rượu, cà phê, thuốc lá;
Thượng vị hở, vị toan trào lộn lên thực quản qua vòng Barret;
Phì mập;
Thai nghén;
Thuốc men làm hạ áp suất của thực quản như thuốc hạ huyết áp, nifedipine, diazepam, thuốc giảm đau...;
Teo thắt thực quản do xạ trị, uống nhầm acid;
Có khi tự nhiên không có nguyên do;
Ở người trung niên trở lên thường mắc bịnh này.

Định bịnh
Ngày nay hội chứng bao tử - thực quản lộn trào được định bằng nội soi chớ không phải uống thuốc cản quang Barium như xưa. Khi thực quản bị viêm thường đưa tới:
Nuốt đau, lở loét thực quản;
Hội chứng vòng Barret: lần hồi tế bào màng nhầy đi từ biểu mô (squamous epithelium) tới dị dạng (metaplastic columnar epithelium), đưa tới lở loét rồi ung thư;
Sinh thiết;
Đo áp xuất, pH, thử Helicobacter pylori.

Điều trị
Việc chánh để điều trị là làm cách nào để ngăn chận không cho màng nhầy của vòng Barret bị hư hại. Muốn thế việc đầu tiên là:
1. Kiêng cử:
Không uống rượu, coffee, hút thuốc lá;
Không ăn nhiều, đồ dầu mỡ, đồ gia vị;
Không nằm sấp.

2. Nếu phương pháp nầy không hết phải uống thuốc: Zantac, Rani-2, Proton, Somac, Nexium...

3. Nếu là thắt hẹp thượng vị làm đồ ăn không xuống bao tử, phải nội soi nong cho nó lớn lên... nếu cần phải cắt để tránh ung thư vòng Barret phát triển.

Ung Thư Thực Quản
Ung thư thực quản phần nhiều tự phát tại vòng Barret. Hằng năm có chừng 0.5-2% dân số phát ung thư, cho nên phải cẩn thận dò tìm, theo dõi luôn. Ung thư phần trên và giữa thực quản ít hơn.
Hiện nay bịnh ung thư thực quản gia tăng rất nhiều. Anh bị nhiều hơn các nước Âu Châu và Mỹ Châu. Miền nam Trung Hoa có 10 lần nhiều hơn Anh vì dùng rượu mạnh và ăn cá khô mặn hong khói, đồ gia vị.
Đàn ông nhiều hơn đàn bà ba lần nhứt là trên 60 tuổi.

Tế bào bịnh lý ung thư thực quản
Ung thư thực quản do:
1. Biểu mô màng nhầy thực quản phát triển thành ung thư (Squamous carcinoma). Nó phát hiện ở phần trên và giữa, cỡ 10%.;
2. Adenocarcinoma phát triển từ tế bào bài tiết của Barret cỡ 90%.

Về lâm sàng
Ung thư thực quản rất là âm thầm và trầm lặng. Bởi gì nó không có triệu chứng rõ rệt.
Khi tế bào ung thư phân hóa sản xuất làm nghẹt ống thực quản, lúc đó sẽ gây ra khó khăn và đau đớn khi nuốt đồ ăn thức uống cứng, rồi mềm, sau tới loãng;
Nhưng cũng may là hiện tượng rõ nhứt lại là ốm, giảm ký;
Mệt;
Ho kinh niên;
Ói mửa, ói ra máu.

Định bịnh
Chụp XR sau khi nuốt Barium cũng phát hiện được nhưng rồi cũng phải nội soi để làm sinh thiết. Cho nên ngày nay người ta chỉ dùng nội soi cho nó chắc chắn hơn;
CT scan giúp dò tìm ung thư phát tán trước khi giải phẫu.

Điều trị và phòng ngừa
Hiện nay có nhiều cuộc nghiên cứu để phòng ngừa bịnh ung thư thực quản bằng aspirin của Gs Janusz Jankowski, Gs Robert Souhami bên Anh.
Aspirin cũng ngừa được bịnh tim mạch, nhưng vì nó gây loét bao tử nên phải dùng chung với thuốc đau bao tử hầu ngăn ngừa bất trắc.
Phương pháp điều trị hiện nay là tùy theo thời kỳ (stage), mà có nên kết hợp phẫu thuật với hóa trị và xạ trị hay không.
Nếu bịnh nhân già yếu hay nặng, tạm thời đặt cái ống hay lò xo cho đồ ăn thông qua.
Ước mong quý vị đừng khinh thường chứng GORD, mà nên đến bác sĩ gia đình để được gởi tới chuyên khoa làm nội soi theo dõi dò tìm ung thư thực quản, vì chờ tới thấy hạch ở cổ là bịnh đã phát tán rồi. Xin đừng sợ hay ngại nội soi. Nó rất quan trọng.